The Tehrani vernacular

Do you speak exactly the same way that you write? A rhetoric question, don’t answer. The fact is – no one does. Vernaculars always differ from the literary standards – a dull, basic fact. The interesting point is that depending on the language in question the degree of their dissimilarity varies. That is to say in some cases the differences between spoken and written are minuscule and in some other – humungous. My native Polish could serve as a template of the first type – apart from obvious-to-happen differences in vocabulary registers used, the standard Polish of sound is very close to the standard Polish of ink. Syntax is not as elaborate, some secondary usage rules are not always followed, the nasal vowels tend to be denasalized – but that’s just about all. No big deal. On the other hand, in case of Persian the written and the spoken are virtually different idioms. One cannot expect that even profound knowledge of the written standard will grant them understanding of what is actually spoken on the streets. There’re far too serious differences in phonology, morphology and syntax (not to mention vocabulary) to enable this. What one may count on is to be understood (and to sound funny to Iranians, too). After all, the Iranians have all learned the ketaabi (ie. written language) in school and thus can easily understand it. Continue reading “The Tehrani vernacular”

تعارفات ايراني or The Iranian ways of courtesy

تعارفات [ta’ārofāt] is a Persian word meaning ‘courtesies, polite formulas and expressions’. As Persian society is a very politeness-conscious one (and loquacious, too), the Persian language is exceptionally rich in polite, formal ways of saying things. Without knowing them it is virtually impossible to survive in the Iranian society. This page is an attempt to gather and list for your reference all I know about Persian verbal etiquette. Some of the expressions may seem poetic, or perhaps even baroque, be sure though that in Persian they sound perfectly natural. Be also warned, that often they are almost deprived of ‘real’ meaning and used just rhetorically.

Continue reading “تعارفات ايراني or The Iranian ways of courtesy”

Języki Iranu – ogólnie

Gdzie indziej (tutaj) zajmuję się językami irańskimi, tu zaś – językami Iranu. To drugie pojęcie jest od pierwszego jednocześnie węższe, bo nie obejmuje np. osetyńskiego czy jagnobi, których w Iranie się nie używa; oraz szersze, bo wchodzą w jego zakres także języki innych niż irańska (czy nawet indoeuropejska) rodzin. Staram się by wyliczenie było kompletne, więc będę wdzięczny za wszelkie uzupełnienia.

Continue reading “Języki Iranu – ogólnie”

Harawi – spoken Persian of Herat

Herat, a major town in western Afghanistan, was once the capital of the Greater Khorasan, and one of the most vibrant culture centers of the whole Persian-speaking world. But I’m not going to tell you all about it. Let me just draw a sketch of the dialect of Persian spoken there. It’s called Fārsi-ye Harawi (Persian of Herāt, duh!) and is – I think – the most approachable variety of Afghanistani Persian from the point of view of a Tehrani-learner.

Continue reading “Harawi – spoken Persian of Herat”

Mówiony perski Isfahanu

Wpis ten ta przedstawia, a raczej chaotycznie wylicza, ważniejsze cechy odróżniające mówiony perski Isfahanu od standardowego mówionego perskiego, który, jak wiadomo, bazuje na wymowie teherańskiej. Ze względu na relatywną bliskość isfahańskiego i teherańskiego większość z wyliczonych cech dotyczy sfer fonetyki i leksyki, a nie morfologii czy składni.

Continue reading “Mówiony perski Isfahanu”

Mówiony perski Teheranu

Staram się tu wymienić podstawowe różnice dzielące mówiony perski Teheranu od perskiego używanego w piśmie. Różnice między językiem mówionym, a pisanym występują zawsze i wszędzie, jednak w przypadku perskiego są one szczególnie głębokie, dużo głębsze niż ma to miejsce w polskim. “Po książkowemu” nie mówi absolutnie nikt i nigdy, no chyba, że akurat wygłasza wykład, czy czyta wiadomości w radio lub telewizji itp. Poza tymi wyjątkowymi przypadkami w mowie używany jest perski kolokwialny, a raczej któraś z jego odmian.
Continue reading “Mówiony perski Teheranu”

Perski Iranu a dari – różnice

Ten wpis to spis najważniejszych różnic występujących pomiędzy Farsi i Dari, czyli lokalnymi odmianami języka perskiego używanymi odpowiednio w Iranie i Afganistanie. Różnice te obejmują wszystkie płaszczyzny opisu, rozpoczynając od fonologii, poprzez morfologię aż do leksyki. Przy prezentacji różnic formy irańskie będą traktowane jako prymarne, ale bynajmniej nie dlatego, iżbym uważał Farsi za język od Dari “ważniejszy” czy “poprawniejszy” – Farsi jest po prostu językiem częściej nauczanym, a zatem większe jest prawdopodobieństwo, że czytelnicy tej strony w jakimś stopniu znają akurat Farsi, a nie Dari.
Ważna uwaga: używanie słowa “farsi” jako określenia irańskiego wariantu perskiego jest uproszczeniem (ta sama nazwa funkcjonuje także po drugiej stronie granicy) które pozwala uniknąć rozwlekłości typu “perski używany w Iranie”. Przepraszam też za wielkie litery – w wolnej chwili poprawię.

Continue reading “Perski Iranu a dari – różnice”